Veel bezoekers komen naar Rovaniemi in de verwachting de Samische cultuur te ontmoeten, en de stad corrigeert hen niet altijd. Het helpt om te beginnen bij wat de Samen zelf hebben opgeschreven, want het Samische parlement in Finland heeft precies dat gedaan.
Rovaniemi ligt niet in het Samische thuisland
Het Samische thuisland in Finland is het noordelijke deel van Lapland: de gemeenten Enontekiö, Inari en Utsjoki in hun geheel, en het noordelijke deel van Sodankylä rond Vuotso.1 Rovaniemi ligt een flink stuk zuidelijker.
Dat betekent niet dat er in Rovaniemi geen Samen zijn. Het betekent dat een toeristisch product in Rovaniemi dat zich presenteert als de Samische manier van leven een tweede blik verdient, en dat een reis rond de Samische cultuur verder naar het noorden hoort.
Wat het Samische parlement uitbuiting noemt
In 2018 nam het parlement principes aan voor verantwoord en ethisch duurzaam Samisch toerisme. Het hoofddoel is een einde te maken aan toerisme dat de Samische cultuur uitbuit en onjuiste informatie over de Samen uit het toerisme te halen.1
Twee begrippen daaruit zijn de moeite waard om te kennen voordat je iets boekt. Het eerste is de verzonnen traditie: iets dat met een doel bedacht is en als oud gebruik wordt voorgesteld. De principes noemen het product dat aan toeristen wordt verkocht als ‘Laplandse doop’ een van de schaamteloosste voorbeelden, een verzinsel zonder basis in de Samische cultuur dat de Samen als vies en primitief neerzet. In dezelfde categorie plaatsen ze goedkoop geïmporteerde ‘handwerkproducten’ die als Samisch worden verkocht, voor het toerisme verzonnen verhalen die als Samisch worden voorgesteld, imitaties van joik, en het verbinden van de Samen met sprookjesfiguren zoals de kerstman. Het toeristische gebruik van de trommel, die deel uitmaakt van de Samische spirituele traditie, rekenen ze tot culturele toe-eigening.3
Het tweede is de geleende traditie, een gebruik dat uit een andere cultuur is overgenomen en geplant waar het niet thuishoort, en het voorbeeld van het parlement kan bezoekers aan Lapland verrassen. Het noemt toeristische hondensledetochten, die volgens het parlement in de jaren tachtig door de toeristische sector naar Lapland zijn gebracht, een bijzonder schadelijke en cultureel onhoudbare geleende traditie, die in sommige gebieden sterk in conflict is met de rendierhouderij, en het zegt dat het aanprijzen van hondensledetochten aan toeristen in het Samische thuisland moet stoppen. Het andere voorbeeld zijn de toeristische bouwsels die iglo’s worden genoemd.3
Deze pagina neemt daar geen eigen standpunt over in; het is het standpunt van het parlement, duidelijk uitgesproken, en wie in het hoge noorden een huskytocht boekt, moet weten dat het bestaat.
